Αναζητώντας την ταυτότητα της Ν.Δ.
- Η εκλογή Σαμαρά δρομολογεί την έναρξη διαλόγου, που θα ολοκληρωθεί με το συνέδριο, για τον προσδιορισμό ιδεολογικού στίγματος
Υπάρχουν πολλές εκτιμήσεις για την επόμενη μέρα της Νέας Δημοκρατίας μετά την εκλογή του κ. Αντώνη Σαμαρά στην αρχηγία. Πολλοί εικάζουν «δεξιά στροφή» στροφή του κόμματος, με βάση τις πολιτικές καταβολές και την πολιτική προϊστορία του νέου αρχηγού ή ίσως επειδή την ιδεολογική καθαρότητα που υποσχέθηκε ο κ. Σαμαράς μπορεί να την δουν μόνο στον πολιτικό άξονα Δεξιάς – Αριστεράς.
Το θετικό είναι ότι η συζήτηση έχει ξεκινήσει πριν ακόμη από την εκλογή του νέου αρχηγού. Eνα μεγάλο κόμμα, το οποίο μέχρι προ ολίγου θεωρούσε περιττές συγκρούσεις την ανταλλαγή απόψεων για ιδεολογικά θέματα, ξεκινά τον αναγκαίο διάλογο για την αποσαφήνιση του ιδεολογικού του στίγματος. Αυτός ο διάλογος θα κορυφωθεί στο συνέδριο αρχών και θέσεων που προαναγγέλθηκε για την επόμενη άνοιξη. Το συνέδριο όμως είναι απλώς μια κορυφαία διαδικασία, η οποία απλώς επισφραγίζει τις ζυμώσεις που γίνονται και πρέπει να γίνονται διαρκώς σε ένα κόμμα. Κάθε συνέδριο είναι απλώς ένα κομβικό σημείο στον διάλογο εντός των κομμάτων, δεν συνιστά από μόνο του τον διάλογο.
Υπό την έννοια αυτή σήμερα η «Καθημερινή» φιλοξενεί τρεις απόψεις για την επόμενη μέρα της Νέας Δημοκρατίας. Ο βουλευτής της Ν.Δ. κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, ο πρώην βουλευτής και υπουργός κ. Πέτρος Τατούλης και ο πολιτικός αναλυτής κ. Χρύσανθος Λαζαρίδης καταθέτουν τον προβληματισμό τους.
Για μια νέα Νέα Δημοκρατία
- Του Κυριακου Mητσοτακη – Βουλευτή Νέας Δημοκρατίας
Για πρώτη φορά στην ιστορία της η Νέα Δημοκρατία εξέλεξε πρόεδρο μέσα από μία ανοιχτή συμμετοχική διαδικασία. Η συμμετοχή 800.000 πολιτών που αψήφησαν οργανωτικές αδυναμίες και με υπομονή εξέφρασαν την άποψή τους αποτελεί το πρώτο σημαντικό βήμα για την πολιτική ανάκαμψη του κόμματός μας. Δεν αρκεί όμως. Για να ξαναγίνει η Νέα Δημοκρατία φορέας αξιόπιστης κυβερνητικής πρότασης, πρέπει, κατά την άποψή μου να κάνει τρία πράγματα:
Πρώτον, να κάνει ειλικρινή αυτοκριτική για τα πεπραγμένα της 5ετούς μας διακυβέρνησης. Η Νέα Δημοκρατία δεν έχασε με 10 μονάδες διαφορά μόνο γιατί συμπεριφορές κάποιων στελεχών πλήγωσαν τους οπαδούς της ή γιατί αυτοί βρήκαν κλειστές τις πόρτες κάποιων υπουργείων. Αυτή είναι μια απλοϊκή ερμηνεία. Η Νέα Δημοκρατία υπέστη εκλογική συντριβή γιατί δεν πέτυχε να κυβερνήσει όσο καλά θα μπορούσε. Γιατί δεν τόλμησε να εφαρμόσει στην πράξη με την απαιτούμενη ένταση τα όσα πολύ σωστά διακήρυττε στα λόγια. Γιατί φοβήθηκε το πολιτικό κόστος, γιατί επαναπαύθηκε έχοντας απέναντί της έναν αντίπαλο τον οποίο υποτίμησε. Γιατί αποκόπηκε από δυναμικά στρώματα της ελληνικής κοινωνίας, πρωτίστως τη μεσαία τάξη, που παραδοσιακά τη στήριζε. Ισως αυτές είναι σκληρές αλήθειες, αλλά τώρα πια πρέπει να ειπωθούν. Με μισόλογα και αγιογραφίες δεν θα πείσουμε αυτούς που μας εγκατέλειψαν.
Δεύτερον, να προβεί σε οργανωτική ανασυγκρότηση στα πρότυπα των σύγχρονών ευρωπαϊκών κομμάτων. Η Νέα Δημοκρατία πρέπει να μπολιαστεί με νέα πρόσωπα που θα φέρουν νέες ιδέες. Ιδέες που θα έχουν απήχηση στην κοινωνία των πολιτών. Τα νέα αυτά πρόσωπα δεν θα έρθουν όμως σε ένα κόμμα το οποίο δεν είναι ανοιχτό και δημοκρατικό. Και η πεμπτουσία της δημοκρατικότητας ενός κόμματος είναι ο διάλογος και η ελεύθερη έκφραση γνώμης. Είναι απολύτως προφανές ότι τον τελικό λόγο τον έχει πάντα ο αρχηγός. Κάποτε, όμως, θα πρέπει να ξεφύγουμε από το σύνδρομο ότι η έκφραση διαφορετικής άποψης συνιστά αυτόματα αμφισβήτηση της ηγεσίας. Εξάλλου ο νέος πρόεδρος έχει ισχυρή νομιμοποίηση και μπορεί να κάνει αυτές τις αυτονόητες δημοκρατικές τομές που θα βάλουν τη Νέα Δημοκρατία σε νέα ρότα.
Τρίτον, να σφυρηλατήσει στην πράξη την ενότητα των ιδεών. Μέσα στη Νέα Δημοκρατία συνυπάρχουν δύο ρεύματα σκέψης. Το πρώτο, που φάνηκε από την πρόσφατη εκλογή ότι είναι και το πλειοψηφικό, είναι το παραδοσιακό, δεξιό, συντηρητικό ρεύμα. Το δεύτερο είναι το κεντρώο φιλελεύθερο ρεύμα. Αυτές οι δύο τάσεις πρέπει να συνεργαστούν αρμονικά για να μπορέσει η Νέα Δημοκρατία να ξαναγίνει μεγάλη και ισχυρή. Οσες φορές το πέτυχε η Νέα Δημοκρατία στο παρελθόν κυριάρχησε εκλογικά. Για να κυριαρχήσει όμως και πολιτικά, όπως συμβαίνει με πολλά κεντροδεξιά κόμματα της Ευρώπης, πρέπει να κάνει και ένα βήμα ακόμα. Να περάσει από το στάδιο της ιδεολογικής αποσαφήνισης στο στάδιο των εφαρμοσμένων πολιτικών. Να μην κρύβει τις ιδέες της, αλλά να μη λησμονά ότι από αυτές τις ιδέες απορρέουν και συγκεκριμένες πολιτικές πρωτοβουλίες που πρέπει να βελτιώνουν τη ζωή των πολιτών. Και σε αυτό το παιχνίδι οι ταμπέλες «δεξιός», «κεντρώος», «συντηρητικός», «φιλελεύθερος» θα αποκτήσουν μικρότερη αξία.
Ενα μολυσμένο σφουγγάρι…
- Του Πετρου Tατουλη – Πρώην βουλευτή και υπουργού της Νέας Δημοκρατίας
Είναι γνωστό τοις πάσι ότι το σφουγγάρι όταν απορροφά ποσότητα νερού και ακαθαρσιών μουχλιάζει, μαζεύει μύκητες, μολύνει και διαχέει στον χώρο απαίσιες οσμές. Μεταφέροντας την πραγματικότητα αυτή στον χώρο της Νέας Δημοκρατίας, ήταν μάλλον ατυχής η φράση του νεοεκλεγέντος προέδρου της, ο οποίος θέλοντας να τονίσει την ενότητα της επόμενης ημέρας, μίλησε για το «σφουγγάρι» που προφανώς θα σβήσει τις αψιμαχίες και το δυστυχές παρελθόν αυτής της χειρίστης περιόδου που διήγε η κεντροδεξιά. Κάποιος όμως πρέπει να στύψει και να καθαρίσει το μολυσμένο σφουγγάρι…
Και να το «καθαρίσει» από δύο πράγματα. Κατ’ αρχήν, από την ανυπαρξία ιδεολογικής αντιπαράθεσης, που υπήρξε υπαίτια για την αδυναμία συγκρότησης μιας συνεκτικής πλατφόρμας ιδεών. Αυτή η πλατφόρμα είναι που θα δώσει τα εχέγγυα για μία πειστική και οραματική πρόταση διακυβέρνησης στην ελληνική κεντροδεξιά.
Το δεύτερο ζητούμενο είναι ότι ο κ. Σαμαράς δεν παραλαμβάνει άγραφες σελίδες, αλλά ένα εξαιρετικά κακογραμμένο βιβλίο. Επίσης, η προσωπική πολιτική του παρακαταθήκη είναι βεβαρημένη, όχι με αποστασίες, αλλά με μία στάση υπονομευτική του εθνικού συμφέροντος, διόλου ρεαλιστική και φορτισμένη με υφέρπουσα ιδιοτέλεια. Η αυτοκριτική πρέπει να είναι ουσιαστική. Οι κυβερνήσεις Καραμανλή -συνεπεία της ανικανότητας, ατολμίας και διαφθοράς τους- έφεραν τον τόπο σε τρομακτικά αδιέξοδα. Η φράση «έλα μωρέ!» έχει εμποτίσει την κοινωνική συνείδηση σε τέτοιο βαθμό, ώστε η απάθεια, η ατιμωρησία και η διάχυση της διαφθοράς αποτελούν πυρίτιδα στα θεμέλια της δημοκρατίας.
Τα βήματα στην αλλαγή είναι συγκεκριμένα.
Διάλογος για τα ιδεολογικά ζητήματα. Mια μεγάλη παράταξη δεν τα χωράει όλα. Αυτό χρησιμεύει ως άλλοθι για εκείνους που επιμένουν να βλέπουν το κόμμα ως όχημα για τη νομή της εξουσίας. Ο κοινός στόχος δεν είναι «να ξαναγίνουμε κυβέρνηση», αλλά να εξεύρουμε ένα κοινά αποδεκτό σχέδιο για ένα καλύτερο αύριο.
Ο διάλογος αυτός δεν μπορεί να εγκλωβιστεί σε ψευτοδιλήμματα. Η «ιδεολογική καθαρότητα» του κ. Σαμαρά, ιστορικά, έχει οδηγήσει σε κλειστοφοβικές συμπεριφορές, ολοκληρωτισμό, οπισθοδρόμηση και συντηρητισμό. Εξίσου διάτρητη αποδεικνύεται η εμμονή στη λαϊκή δεξιά. Αφενός διότι κανείς τους δεν κατονομάζει ποια είναι η αντιλαϊκή δεξιά και πώς ανέχονται να συστεγάζονται υπό την ίδια σκέπη. Αφετέρου, ως γνήσια αριστερίστικη παλινωδία, υπονοεί ότι υπάρχουν πόροι που θα άλλαζαν τις ζωές μας άρδην και κάποιοι επιλέγουν τεχνηέντως να τους κρύβουν. Τέλος, επικίνδυνη είναι η διάκριση που επιχειρείται ανάμεσα σε πατριωτικά κινήματα και προφανώς άλλα «αντιπατριωτικά». Τον μεγαλοϊδεατισμό και τις ανέξοδες – αδιέξοδες πολιτικές τα έχουμε πληρώσει με απομονωτισμό και αποτυχίες.
Ο διάλογος αυτός δεν μπορεί να γίνει πίσω από γραφεία με παρεούλες. Η Νέα Δημοκρατία πρέπει να μετασχηματιστεί σε ένα αξιοκρατικό κόμμα. Εναν οργανισμό που θα ακολουθεί ανοικτές και διαφανείς διαδικασίες. Ο κ. Παπανδρέου έδειξε τον δρόμο και όσο κι αν οι δυνάμεις της συντήρησης πολεμούν τη νεωτερικότητα, δείχνει ακόμη να αντιστέκεται στο «βαθύ» ΠΑΣΟΚ.
Η συζήτηση για τον προϋπολογισμό θα είναι η πρώτη δοκιμασία για τη Ν.Δ. υπό τον κ. Σαμαρά. Θα αυτοπεριοριστεί με λαϊκισμούς και νεοκαραμανλικούς βερμπαλισμούς σε μια αδιέξοδη αντιπολίτευση ή θα πάει ένα βήμα ακόμη παραπέρα από την κυβέρνηση, ωθώντας την να μη συμβιβαστεί με «ήπιες προσαρμογές» και εκπτώσεις, με δεδομένο ότι ο τόπος έχει ανάγκη από τομές και ρήξεις; Θα κοιτάξει τον εαυτό της στον καθρέφτη ή θα δείξει με το δάχτυλο μακριά; Θα αφήσει το σφουγγάρι μουχλιασμένο και μολυσμένο ή θα το στύψει προκειμένου να το καθαρίσει από κάθε μύκητα, όσο και αν αυτό πονέσει;
Στερεότυπα και εμμονές…
- Του Χρυσανθου Λαζαριδη – Οικονομολόγου, πολιτικού αναλυτή
Περίεργη αυτή η επιμονή να χαρακτηρίζεται η εκλογή Σαμαρά… «στροφή στα δεξιά»! Είναι, άραγε, αυτό «διαπίστωση»; Είναι μήπως «μομφή»; Θα προσπαθήσω να δείξω ότι είναι λανθασμένη ως «διαπίστωση». Και ανόητη ως «μομφή»…
Ας δούμε τι είπε ο Σαμαράς και τι εκπροσωπεί: Μίλησε για «ανταγωνιστικότητα» για «διάχυση ευκαιριών», για εξάλειψη των στρεβλώσεων στις αγορές, για αειφορία…
Είναι αυτά «δεξιά» προτάγματα; Από πού κι ώς πού;
Το αντίθετο: Η «ατζέντα 2010» του σοσιαλδημοκράτη Γκέρχαρτ Σρέντερ, όπως και οι «νέοι Εργατικοί» του Τόνι Μπλέρ ήδη από τη δεκαετία του ’90, υιοθέτησαν τα ίδια προτάγματα. Ηταν κι αυτοί… «δεξιοί»; Σήμερα κυριαρχούν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Εχει στραφεί όλη η Ευρώπη στα «δεξιά»;
Ο Αντώνης Σαμαράς μίλησε στην Ελλάδα του 2009 για όλα εκείνα που αποτελούν τα «αυτονόητα» στην Ευρώπη εδώ και μία – δύο δεκαετίες. Αυτό δεν είναι «στροφή στα δεξιά», είναι βήμα προς τα μπρος. Και μάλιστα καθυστερημένο βήμα. Αλλά γι’ αυτό δεν ευθύνεται, βέβαια, ο Σαμαράς…
Για τι άλλο μίλησε; Είπε ότι «δεν χαρίζει την Πατρίδα στην άκρα Δεξιά και την Κοινωνική Δικαιοσύνη στην Αριστερά»… Αυτό δεν είναι «στροφή στα δεξιά». Είναι διεύρυνση του ιδεολογικού φάσματος της Νέας Δημοκρατίας προς όλες τις κατευθύνσεις.
Στις απόψεις Σαμαρά προσχώρησε κάποτε ο αξέχαστος Ανδρέας Λεντάκης. Από τους πιο βασανισμένος αγωνιστές κατά της χούντας. Ηταν «δεξιός» και ο Ανδρέας; Σήμερα με τις απόψεις Σαμαρά -σε ό,τι αφορά το Μακεδονικό και την Κύπρο- δηλώνει ότι συμφωνεί και ο Μίκης Θεοδωράκης. Μήπως είναι «δεξιός» κι αυτός;
Τέλος, ο Σαμαράς είπε και κάτι ακόμα: Οτι όσοι ανήκουν στον χώρο της Νέας Δημοκρατίας οφείλουν να είναι υπερήφανοι για τις ιδέες τους, όχι να τις κρύβουν. Αυτό λειτούργησε λυτρωτικά για ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας που, χρόνια τώρα, προσπαθούσαν να του δημιουργήσουν ενοχικά πλέγματα.
Η απο-ενοχοποίηση της ιδεολογίας μιας μεγάλης παράταξης είναι μεγάλο άλμα δημοκρατίας, δεν είναι «στροφή στα δεξιά». Οπως ακριβώς και η απο-ενοχοποίηση της Αριστεράς πριν από 35 χρόνια ήταν επίσης μεγάλο άλμα δημοκρατίας, δεν ήταν «στροφή στα αριστερά». Καθεστώτα που, έστω και έμμεσα, ενοχοποιούν ιδέες είναι ανάπηρες δημοκρατίες.
Η «στροφή στα δεξιά» είναι εντελώς λανθασμένη ως διαπίστωση. Αλλά είναι επικίνδυνη ως «μομφή»: Μόνο στα καθεστώτα του «υπαρκτού σοσιαλισμού» η δεξιά θεωρούνταν «μομφή». Αλλά αυτά κατέρρευσαν πριν από δύο δεκαετίες. Κάποτε πρέπει να το πληροφορηθούμε κι εδώ στην Ελλάδα…
Καιρός να συνειδητοποιήσουμε ότι και οι δύο μεγάλες ιστορικές παρατάξεις -σε όλες τις «παραλλαγές» τους- έχουν επιδείξει μεγάλες αρετές, αλλά και φοβερά ελαττώματα. Και οι δύο οφείλουν να προσαρμοστούν και έχουν πολλά να προσφέρουν. Αυτό δεν λέγεται «ουδετερότητα» ούτε «μεσαίος χώρος»: Αυτό λέγεται «διαλεκτική». Δηλαδή από τη διαπάλη διαφορετικών γεννιέται η εξέλιξη και προκύπτει πρόοδος. Δεν μπορεί να υπάρξει διαπάλη απόψεων, όταν η μία από τις δύο αντιμετωπίζεται από την άλλη ως «μομφή». Οσοι αυτό πιστεύουν δεν είναι «αριστεροί», είναι δογματικοί. Δεν είναι «προοδευτικοί», είναι εμπαθείς…
Η Ελλάδα πέρασε 30 χρόνια στα οποία η Αριστερά θεωρείτο «μίασμα». Υστερα πέρασε άλλα 35 χρόνια που η Δεξιά θεωρείτο «μομφή».
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ανδρέας Παπανδρέου τέλειωσαν την πρώτη θλιβερή περίοδο. Ο Αντώνης Σαμαράς τελειώνει τη δεύτερη… Ευτυχώς…
