Αρχείο

Posts Tagged ‘ΑΠΟΨΗ’

Πληθαίνουν οι εξωπολιτικές παρεμβάσεις για συναίνεση

Δεκέμβριος 21, 2008 Σχολιάστε

Tου Σταμου Ζουλα, Η Καθημερινή, 21/12/2008

Με αφορμή τη συζήτηση του προϋπολογισμού, κατακτήσαμε άλλη μια παγκόσμια πρωτιά. Μεταβάλαμε την παγκόσμια οικονομική κρίση, η οποία συσπειρώνει πολιτικούς, κόμματα και πολίτες σ’ ολόκληρη την υφήλιο, σε πεδίο μιας οξύτατης πολιτικής συγκρούσεως, με «αγεφύρωτα χάσματα» και «άσπονδες ρήξεις». Λιγότερο ή περισσότερο, οι πολιτικοί μας φορείς εξακολουθούν να «αντιμετωπίζουν» την κρίση με γνώμονα το κομματικό τους συμφέρον και όχι το πώς και το τι οφείλουν να συνεισφέρουν για την περιστολή της. Η Ν.Δ. επιδιώκει να μονοπωλήσει την «υπευθυνότητα», καταλογίζοντας σ’ όλους τους αντιπάλους της –κυρίως δε στο ΠΑΣΟΚ– «επικίνδυνη ανευθυνότητα». Ωστόσο, η «υπευθυνότητα» του φορέα της εξουσίας δεν πιστοποιείται με εκκλήσεις για πολιτική συναίνεση, οσάκις αντιμετωπίζει αδιέξοδα, όπως συνέβη κατά το τελευταίο ταραχώδες 10ήμερο. Εκδηλώνεται με πρωτοβουλίες για τη διαμόρφωση μιας συγκλίνουσας πολιτικής, προκειμένου να αποτραπούν και όχι να «κατασταλούν» ανάλογες κρίσεις. (Αίφνης το θέμα της καταργήσεως του πανεπιστημιακού ασύλου θα ’πρεπε να έχει προ πολλού τεθεί από την κυβέρνηση, ώστε να κριθεί η «ανευθυνότητα» των αντιπάλων της.)

Πολύ περισσότερο μια ανάλογη κυβερνητική κίνηση, κυρίως προς το ΠΑΣΟΚ, για την αναζήτηση κοινών σημείων πολιτικής στην αντιμετώπιση της οικονομικής και κοινωνικής κρίσεως, θα ’πρεπε να έχει εκδηλωθεί, τουλάχιστον προ εξαμήνου. Δηλαδή, στην απαρχή της κρίσεως και όταν η Ν.Δ. προηγείτο του αντιπάλου της κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες. Αυτή θα ήταν πράγματι μια κίνηση πολιτικής υπευθυνότητος, σε μια περίοδο που το κυβερνών κόμμα αισθανόταν πανίσχυρο, αποδεικνύοντας ταυτόχρονα και ότι ήταν ικανό να τιθασεύσει την εμφανέστατη, τότε, υπεροψία του, έναντι του «ανίσχυρου» αντιπάλου του. Επιπλέον, δε, μια τέτοια πρωτοβουλία θα συνέβαλε αποφασιστικά στο να αντιληφθούν έγκαιρα οι Ελληνες πολίτες το μέγεθος και την επικινδυνότητα της επερχόμενης κρίσεως, ώστε να προσαρμόσουν ανάλογα τη στάση τους στα μέτρα που απαιτούνται για την αντιμετώπισή της.

Ολα αυτά, όμως, που καταλογίζονται ως λάθη της κυβερνήσεως, κάθε άλλο παρά δικαιώνουν την εν γένει στάση του ΠΑΣΟΚ. Ας μην ξεχνάμε ότι προ εξαμήνου, όταν θα έπρεπε να εκδηλωθεί, έστω και ως προβληματισμός, η ανάγκη στοιχειώδους συναινέσεως, το ΠΑΣΟΚ «αγνοούσε» παντελώς την ύπαρξη της παγκοσμίου κρίσεως, επικαλούμενο, αποκλειστικώς και μόνον την «παταγώδη χρεοκοπία» της κυβερνητικής πολιτικής. Σήμερα, το αίτημα της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως για άμεσες εκλογές, με αφορμή «τον προϋπολογισμό απόγνωσης και οπισθοδρόμησης», ή ακόμη και την ανάληψη της πρωθυπουργικής ευθύνης για το Βατοπέδιο(!), κάθε άλλο παρά συνιστά πράξη πολιτικής υπευθυνότητος. Και τούτο στοιχειοθετείται ως εξής: Πρώτον, διότι μια παγκόσμια κρίση, που απαιτεί πολιτική συναντίληψη και κοινωνική συστράτευση, είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να χρησιμοποιείται ως εφαλτήριο εσωτερικής συγκρούσεως, για την κατάληψη ή τη διατήρηση της εξουσίας. Ιδιαίτερα δε όταν η πιθανότερη έκβαση της «αναμετρήσεως» απειλεί τη χώρα με κυβερνητικό αδιέξοδο και πολιτική αποσταθεροποίηση. Δεύτερον, διότι στην επιδιωκόμενη σύγκρουση δεν αντιπαρατίθενται «σωτήριες» και «ολέθριες» συνταγές, αλλά η μάχη θα δοθεί είτε μεταξύ «υπευθυνότητος» και «ανευθυνότητος», όπως επιδιώκει η Ν.Δ., είτε μεταξύ «πολιτικής χρεοκοπίας» και «πολιτικής φερεγγυότητος», όπως προσβλέπει το ΠΑΣΟΚ. (Προφανώς πρόκειται για ευάρεστες αυτοαναγορεύσεις, για πρόωρους καταλογισμούς και για ανιστόρητους αυτοπροσδιορισμούς, οι οποίοι κάθε άλλο παρά έχουν επιβεβαιωθεί ή ανατραπεί κατά το μόλις 14μηνο, που διέρρευσε από την τελευταία εκλογική ετυμηγορία. Προπάντων, όμως, είναι τελείως άσχετοι με τις ανησυχίες και τα προβλήματα του πολίτη, όπως και παντελώς ασύμβατοι με τις σημερινές απαιτήσεις του έναντι –κυρίως– των δύο μεγάλων κομμάτων.)

Με τα δεδομένα αυτά οι πολιτικές εξελίξεις εξωθούνται προς δύο εκδοχές: Είτε θα έχουμε πρόωρες εκλογές, με την απώλεια της οριακής κυβερνητικής πλειοψηφίας ή εξ αιτίας μιας ανεξέλεγκτης εσωτερικής αναταραχής. Είτε η σημερινή κατάσταση θα παραταθεί έως τον Μάρτιο του 2010, δηλαδή επί ένα ακόμη 14μηνο, οπότε, κατά την απόφαση του κ. Παπανδρέου, η προεδρική εκλογή θα χρησιμοποιηθεί ως εκλογικός μοχλός για την ανατροπή της σημερινής κυβερνήσεως. Στην πρώτη περίπτωση, όπως προαναφέραμε, το πιθανότερο είναι η πολιτική αποσταθεροποίηση και η ακυβερνησία. Με τη δεύτερη εκδοχή θα έχουμε μια 14μηνη προεκλογική περίοδο, με σύμπασα την αντιπολίτευση να λέει «όχι σε όλα», να υποκινεί λαϊκές αντιδράσεις και να προκαλεί κοινωνική αναταραχή, υπονομεύοντας κάθε κυβερνητική προσπάθεια για την τιθάσευση της κρίσεως. Συμβαίνει, δε, η περίοδος αυτή να θεωρείται διεθνώς ως η πλέον αποφασιστική για την επιδείνωση ή την αποκλιμάκωση της κρίσεως και των αντιστοίχων επιπτώσεών της σε κάθε χώρα…

Είναι ευοίωνο, αλλά και ιλαροτραγικό το γεγονός ότι στον στρουθοκαμηλισμό των πολιτικών μας ηγεσιών, έναντι των πασιφανών και δυσμενεστάτων «εξελίξεων», αντιπαραβάλλονται εξωπολιτικές πρωτοβουλίες κοινωνικών εταίρων, όπως η έκκληση του ΣΕΒ, η κοινή δήλωση ομάδος ακαδημαϊκών, επιχειρηματιών, δικαστικών κ.ά., αλλά και μεμονωμένες φωνές βουλευτών, που ζητούν τη συνδιαλλαγή των πολιτικών μας δυνάμεων και την αναζήτηση κοινών θέσεων, για την αντιμετώπιση της σημερινής καταστάσεως. Ωστόσο και μέχρι στιγμής οι εκδηλώσεις αυτές, αντί να προβληματίζουν, προκαλούν αμηχανία και σύγχυση στα πολιτικά μας κόμματα. Οπως, π.χ., συνέβη με την έκκληση του ΣΕΒ, την οποία αποδοκίμασαν «από κοινού» η Ν.Δ. και τα κόμματα της Αριστεράς. (Αλήθεια, γιατί να ανησυχούν οι βιομήχανοι για την κρίση, αφού, κατά την άποψη της Αριστεράς, αυτοί επωφελούνται όσο η σημερινή κατάσταση επιδεινώνεται; Και γιατί η Ν.Δ. να εξοργίζεται όταν ο ΣΕΒ ζητεί, όπως οψίμως πράττει και ο κ. Αλογοσκούφης, «διακομματική σύγκλιση για μεταρρυθμίσεις, όπου υπάρχουν κοινές προγραμματικές θέσεις»;)

Πιθανότατα, όμως, αυτή η διακομματική αμηχανία και σύγχυση στις εξωπολιτικές εκκλήσεις για συναίνεση εκφράσθηκε αυθεντικότερα από τον εκπρόσωπο Τύπου του ΠΑΣΟΚ. Σχολιάζοντας την παρέμβαση του ΣΕΒ, ο κ. Γ. Παπακωνσταντίνου επισήμανε ότι, πλην των βιομηχάνων, «αντίστοιχες (δηλαδή, όμοιες, ίδιες, ανάλογες) δηλώσεις υπάρχουν και από εκπροσώπους εργαζομένων και από εκπροσώπους μικρομεσαίων». Και προσέθεσε επί λέξει: «Απηχούν μια γενική αίσθηση στην κοινωνία»(!!!). Ομως, αυτή η «γενική αίσθηση» περί της ανάγκης τουλάχιστον συνυπευθυνότητος των δύο μεγάλων κομμάτων στην αντιμετώπιση της κρίσεως είναι βέβαιον ότι θα διογκώνεται και θα μεταβάλλεται σε επιτακτική αξίωση, όσο η αντιπαράθεση Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ ξεστρατίζει ανεύθυνα και οξύνεται ανούσια. Πιθανώς, αυτή η επιτακτική αξίωση να αποτελεί, τέλος, και το τελευταίο ανάχωμα για την αποσόβηση δεινών ή και ολεθρίων για τη χώρα «εξελίξεων», εν μέσω της κρίσεως…

Advertisements
Κατηγορίες:Οικονομία, Πολιτική Ετικέτες:

«Πάθαμε ένα συγκλονισμό»;

Δεκέμβριος 21, 2008 Σχολιάστε

Tου Πασχου Μανδραβελη, Η Καθημερινή, 21/12/2008

Είναι εκπληκτικό αλλά στις διαδηλώσεις ούτε τα συνθήματα δεν αλλάζουν. Το φασιστικό «μπάτσοι, γουρούνια δολοφόνοι», το φρικιαστικό «το αίμα κυλάει εκδίκηση ζητάει» και το μελό «Αλέξη ζεις εσύ μας οδηγείς» έχουν ηλικία, όσο η μεταπολίτευση. Ο αποκαλούμενος «αντιεξουσιαστικός» χώρος διαρκώς ανακυκλώνεται. Δεν αλλάζει ιδέες, αλλά δεν αλλάζει και συνθήματα. Είναι πλέον νεκρός γι’ αυτό και οι σπασμοί του γίνονται όλο και πιο βίαιοι. Οταν δεν έχεις κάτι καινούργιο να πεις, πρέπει να καταστρέψεις περισσότερα για να σε προσέξει ο άλλος.

Είναι πολλοί που δηλώνουν συγκλονισμένοι και γι’ αυτό πρέπει να αναρωτηθούμε: τι μάθαμε από τις επτά μέρες που συντάραξαν τη χώρα; Πόσο αλλάξαμε μετά από αυτό το ξέσπασμα της βίας και της οργής;

Για τους δημοσιογράφους δεν έχουμε να πούμε πολλά. Είναι μέρος της δουλειάς μας (ή, στην περίπτωση της τηλεόρασης, του σεναρίου) ο συγκλονισμός. Είμαστε διαρκώς συγκλονισμένοι από τα τροχαία, μέχρι τις καταλήψεις και από τις αιχμές που άφησε ένας πολιτικός μέχρι την πτώση μιας κυβέρνησης. Με τόσους απανωτούς συγκλονισμούς πότε να προλάβουμε να αλλάξουμε;

Για παράδειγμα: Την Κυριακή, μετά το φονικό, το Mega αλλοίωσε το ερασιτεχνικό βιντεάκι του φόνου. Πρόσθεσε κραυγές διαδηλωτών και σπασίματα πριν από τους πυροβολισμούς. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι το έκανε για να ενισχύσει την εκδοχή της αστυνομίας, ότι ο πιστολέρο δεχόταν επίθεση από εξαγριωμένο πλήθος. Κάποιοι άλλοι ότι ήθελε να κάνει πιο δραματικό το, έτσι κι αλλιώς, τραγικό γεγονός. Αυτή η αλλοίωση της πραγματικότητας –παράδοση στα ελληνικά ΜΜΕ– από μόνη της θα συγκλόνιζε τον δημοσιογραφικό κόσμο οποιασδήποτε χώρας. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, έγινε ολόκληρη συζήτηση και υπήρξαν κυρώσεις όταν το περιοδικό «Time» έβγαλε στο εξώφυλλό του λίγο πιο σκουρόχρωμο τον τότε κατηγορούμενο για δολοφονία O.J. Simpson. Στην Ελλάδα, ούτε η ΕΣΗΕΑ δεν έβγαλε μια ανακοίνωση καταδίκης.

Μήπως, όμως, άλλαξαν οι κυβερνώντες και η αστυνομία μετά τα φριχτά γεγονότα; Ακούσαμε δηλώσεις καταδίκης του φονικού και τις συνήθεις εξηγήσεις περί «μεμονωμένου περιστατικού». Οσοι όμως είδαν πλάνα από τις πρώτες συλλήψεις διαδηλωτών, πρέπει να επεσήμαναν το γεγονός ότι σε κάθε δύο αστυνομικούς που κρατούσαν ένα συλληφθέντα προσετίθετο ένα σμάρι κρανοφόρων, οι οποίοι τους κλοτσούσαν και τους χτυπούσαν με τα κλομπ. Αν δεν ήταν τραγικό θα ήταν αστείο: η Πολιτεία δεν ασκεί τη νόμιμη βία για να προλάβει το κακό, αλλά εξαντλείται στην παράνομη βία σε συλληφθέντες που δεν αποτελούν πλέον απειλή για τη ζωή ή την περιουσία των πολιτών. Το χειρότερο είναι ότι αυτό δεν απασχολεί κανένα. Ο κύκλος της ανομίας διευρύνεται διαρκώς και η βία των μεν γίνεται άλλοθι για τους δε και αντίστροφα.

Πολλοί αναρωτιούνται «πώς φτάσαμε ώς εδώ;» Μια εξήγηση είναι ότι μπορεί να συγκλονιζόμαστε πολύ και κανείς δεν έχει τον χρόνο να κάνει σωστά τη δουλειά του. Αλήθεια! Ελέγχει κανείς τις νταλίκες για παράνομα φορτία στην Εθνική; Διότι και το 2003 είχαμε συγκλονιστεί με τον άδικο χαμό 21 παιδιών στα Τέμπη, επειδή κάποιος νταλικιέρης δεν έδεσε σωστά το φορτίο του και η Τροχαία δεν τον ήλεγξε. Γι’ αυτό αν αλλάζαμε λίγο κάθε φορά που συγκλονιζόμαστε πολύ, σίγουρα δεν θα φτάναμε ώς εδώ.

Η διαμαρτυρία κατεστάλη από τη βία

Δεκέμβριος 21, 2008 Σχολιάστε

Tης Τασουλας Καραϊσκακη, Η Καθηυμερινή, 21/12/2008

Δεν υπάρχει τίποτα πιο υψηλό από την επιθυμία για μια ελεύθερη ανθρώπινη ζωή – μια επιθυμία δυνατή σαν πυρετός, ζωτική σαν τον αέρα που αναπνέουμε, ατιθάσευτη. Από εκεί πηγάζουν όλοι οι αγώνες, πολιτικοί, κοινωνικοί, χθεσινοί, σημερινοί. Δεν πρόκειται για ιδεολογία ή για φιλοσοφία. Είναι μια ενστικτώδης τάση, μια σχεδόν αυτόματη κίνηση της συνείδησης, που σε κρίσιμες στιγμές φέρνει τον άνθρωπο μπροστά στο δίλημμα: να προχωρήσω ή να σταματήσω; Στη στιγμιαία του διάρκεια, σαν στο φως της αστραπής, διαγράφονται τα αντιφατικά χνάρια της ανθρώπινης πορείας.

Αυτή τη στιγμή, στην Αθήνα δεν ζούμε στο λυκαυγές μιας επανάστασης, αλλά σε μια κατάσταση όπου η απάντηση στη βία (τη δολοφονία του 15χρονου Αλέξη) γεννάει περισσότερη βία, σε έναν ολέθριο φαύλο κύκλο, όπου έχουμε μπερδέψει τη σωτηρία με την τυραννία – την τυραννία της τυφλής καταστροφής. Είναι βέβαιο. Η δολοφονία δεν μπορεί να αποτελεί ποτέ επιχείρημα για την ασφάλεια και την τάξη. Ομως και τίποτα δεν είναι, όπως έλεγε ο Σατομπριάν, «πιο δουλοπρεπές, πιο δειλό, πιο παρωπιδικό από την τρομοκρατία».

Μπορεί κάποιος σπάζοντας και ρημάζοντας, πυρπολώντας και καταστρέφοντας περιουσίες, ιδιωτικές και δημόσιες, να αλλάξει χρόνιες κατασταλτικές νοοτροπίες και πρακτικές; Να κάνει την αστυνομία λιγότερο βίαιη, περισσότερο εκπαιδευμένη, όχι φόβητρο αλλά προστάτη των πολιτών; Αμφίβολο. Το μόνο που καταφέρνει είναι να ανακυκλώνει τη βία, να παρατείνει την κρίση οδηγώντας σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις, σε μια μαζική κοινωνική παράκρουση με ορφανές σφαίρες, πέτρες, μολότοφ να πέφτουν χαλάζι.

Πολλοί μιλούν για την απαρχή μιας ευρύτερης κοινωνικής εξέγερσης. Ομως, μέχρι στιγμής, τα απανωτά κύματα βίας μάλλον κατέπνιξαν, παρά διευκόλυναν την έκφραση της γενικής κοινωνικής δυσαρέσκειας. Πάντοτε οι εξεγέρσεις είναι αποτέλεσμα διακαών λογικών απαιτήσεων σε ένα κοινωνικό πλαίσιο ώριμο για κάτι τέτοιο. Είναι εκείνη η στιγμή κατά την οποία η κριτική μετατρέπεται σε όραμα και το όραμα ενσαρκώνεται σε ανθρώπους και πράξεις. Είναι μια στιγμή απόλυτη, μια επιστροφή σε καιρούς πριν από την κοινωνική συγκρότηση (την κοινωνική καταπίεση, την κοινωνική αδικία…). Ανάμεσα στο γήτεμα και τον τρόμο, την ευλάβεια και το ανάθεμα, την πίστη και την απάρνηση, τον φανατισμό και την απέχθεια, ανάμεσα στον στρόβιλο των μεγάλων παθών.

Πάντα νιώθουμε την ανάγκη να διορθώσουμε την άσχημη κοινωνική μας κατάσταση. Υπάρχουν εποχές που αυτή η ανάγκη γίνεται πιο επιτακτική. Είμαστε σε μια τέτοια στιγμή; Κάθε άλλο. Εχουμε θρονιαστεί πανόλβιοι και πανευδαίμονες στη βολή μας, από την οποία μοιάζει κάπως να μας ταρακουνά μόνο η επικείμενη οικονομική κρίση. Οι ιδεολογικές κατασκευές των επαναστάσεων είναι σήμερα πλήρως αποσυναρμολογημένες. Η αξιοπρεπής ανθρώπινη διαβίωση είναι όλη θεμελιωμένη πάνω στον ατομισμό μας. Εχει σπάσει η γέφυρα που ενώνει το εγώ με το εσύ και τα δύο μαζί με το τρίτο πρόσωπο. Η κοινωνική εξέγερση απαιτεί ισχυρή κοινωνική συνοχή. Υπάρχει τίποτα τέτοιο;

Κατηγορίες:Βία, Κοινωνία, Κοινωνική εξέγερση Ετικέτες:

To όραμα των κουκουλοφόρων

Δεκέμβριος 21, 2008 Σχολιάστε

Του Γιωργου Παγουλατου*, Η Καθημερινή, 21/12/2008

Η καταστροφική βία που ακολούθησε τη δικαιολογημένη έκρηξη νεανικής οργής είναι παιδί μιας διπλής αυθαιρεσίας, κρατικής και κοινωνικής. Η μεταπολίτευση μας κληροδότησε μια μεγάλη αυταπάτη: ότι μπορούμε να αντισταθμίσουμε το ιστορικό κατάλοιπο αυταρχισμού των προηγούμενων δεκαετιών με άφθονες δόσεις επιτρεπτικότητας. (Επιτρεπτικότητα: η κουλτούρα του όλα επιτρέπονται). Στην πραγματικότητα, αυταρχισμός και επιτρεπτικότητα εκβάλλουν σε μια κοινή δεξαμενή: αυθαιρεσία, θεσμική ανυποληψία, κοινωνική ανομία. Ο εκδημοκρατισμός της μεταπολίτευσης κοινωνικοποίησε την αυθαιρεσία: από αποκλειστικό προνόμιο της εξουσίας η αυθαιρεσία μετατράπηκε σε διάχυτο κεκτημένο των μικρο-ομάδων της κοινωνίας.

Σε μια κοινωνία αυθαιρεσίας, η υπερβάλλουσα βία του κρατικού οργάνου εναλλάσσεται με αυτήν του αντιεξουσιαστή. Για κάθε βάναυσο αστυνομικό που ατιμώρητα καταχράται εξουσία υπάρχει ένας κακοποιημένος διαδηλωτής θύμα της βαναυσότητάς του. Για κάθε δολοφονικό κουκουλοφόρο ένας θανάσιμα τραυματισμένος αστυνομικός. Για κάθε δεκαπεντάχρονο νεκρό, ατέλειωτες νύχτες καταστροφής. Ο φαύλος κύκλος της βίας, ο φαύλος κύκλος της αυθαιρεσίας.

Γιατί το κράτος εκδηλώνει αυτή τη χαλαρότητα απέναντι στη βία των ομάδων; Ισως δεν εμπιστεύεται τους μηχανισμούς του – δεν έχει κι άδικο. Ισως και διότι η «δημιουργική» παράκαμψη των κανόνων αποτελεί οικεία πρακτική στους διαδρόμους της πολιτικής εξουσίας. Η ανοχή στις μικρο-αυθαιρεσίες των αποκάτω και των απέξω είναι μέρος ενός σιωπηρού κοινωνικού συμβολαίου, κατευνασμού της λαϊκής αγανάκτησης για τις αποτυχίες και αυθαιρεσίες μιας ενοχικής κρατικής εξουσίας.

Ομως αυτή η επιτρεπτικότητα δεν προάγει ούτε την ανεκτικότητα ούτε την αγαθή συνύπαρξη. Αντίθετα, διαποτίζει την κοινωνία με μια νοσηρή κουλτούρα ανομίας και ατιμωρησίας, της οποίας τα όρια διευρύνονται συνεχώς στην κορυφή όσο και στη βάση. Το ένα ατιμώρητο πολιτικό σκάνδαλο οδηγεί στο επόμενο ακόμα μεγαλύτερο, ο πρώτος βανδαλισμός οδηγεί στη μολότοφ. Κάπου εκεί συναντώνται μια αχαλίνωτη «επαναστατική» αριστερά με μια έμφοβη κεντροδεξιά, που (κουβαλώντας προπατορικό αμάρτημα αυταρχισμού) αδυνατεί να υπερασπιστεί ακόμα και το στοιχειώδες για μια συντηρητική κυβέρνηση δίπτυχο του νόμου και της τάξης.

Η επιτρεπτικότητα δεν είναι ταυτόσημη με την ανεκτικότητα. Η ανεκτικότητα προϋποθέτει θεσμική ετοιμότητα, πνευματική ευρύτητα, ηθική ελευθερίας και σεβασμού στο διαφορετικό, κοινωνική αλληλεγγύη. Η επιτρεπτικότητα συναρτάται με θεσμική χαλαρότητα, πνευματική οκνηρία, ηθικό μηδενισμό, κοινωνική αδιαφορία. Η ανεκτικότητα οικοδομεί συλλογικότητες, η επιτρεπτικότητα τις διαλύει.

Οι αυθαιρεσίες που γεννά η επιτρεπτικότητα δεν αντιμετωπίζονται με απαγορεύσεις. Αντιμετωπίζονται όμως με εγρήγορση των θεσμών, συλλογική αποδοκιμασία, αντίσταση της κοινωνίας και των ηγεσιών της. Η αθλιότητα του άναρχου τηλεοπτικού μας τοπίου αποτυπώνει το κράτος της ηθικής ανομίας: καθετί που δεν απαγορεύεται επιτρέπεται, αχαλιναγώγητο από οποιαδήποτε δεοντολογία έλλογου αυτοπεριορισμού. Η επιτρεπτικότητα συμπορεύεται με την παραίτηση των δημόσιων θεσμών από τον δημόσιο και κατ’ επέκταση παιδαγωγικό τους ρόλο, τον εκφυλισμό τους σε απλό άθροισμα νομιμοφανών ιδιωτικών επιδιώξεων και συντεχνιακών συμφερόντων. «Το νόμιμο είναι και ηθικό».

Σε μια κοινωνία αυθαιρεσίας η οργή έχει μια κύρια διέξοδο: τον αυτοματισμό της σύγκρουσης, που καταγγέλλει αντί να αναζητεί λύσεις, που θεωρεί το «αδιαπραγμάτευτο» τίτλο τιμής και το συμβιβασμό καταισχύνη. Υπάρχει αντίσταση στην κουλτούρα της αυθαιρεσίας; Μεταξύ επιτρεπτικότητας και αυταρχικότητας ορθώνεται ένας τρίτος χώρος ενεργού δημοκρατίας, στον οποίο η φιλελεύθερη ανεκτικότητα δεν συνεπάγεται ατιμωρησία αλλά κυριαρχία του νόμου, οι θεσμοί λειτουργούν για να συγκρατούν την κοινωνική συνοχή, και το κράτος δικαίου προστατεύει τα δικαιώματα –του οργισμένου διαδηλωτή όσο και του φοβισμένου μαγαζάτορα. Μόνο ένας τέτοιος χώρος μπορεί να πραγματώσει τον στόχο μιας δημοκρατικής διαπαιδαγώγησης, στην οποία τα δικαιώματα συνοδεύονται από ευθύνες, τα αγαθά δεν χαρίζονται αλλά αποκτώνται με κόπο, ο τσαμπουκάς δεν είναι αρετή, ο συμβιβασμός δεν είναι ντροπή, αλλά προϋπόθεση συμβίωσης, το κράτος δεν είναι δολοφόνος αλλά απλώς ανεπαρκές και διαρκώς βελτιώσιμο, οι κοινωνίες δεν προχωρούν με χαοτικές εξεγέρσεις αλλά με προοδευτικές μεταρρυθμίσεις, οι νέοι δεν έχουν πάντα δίκιο –πολύ συχνά λένε και ανοησίες– και δουλειά των ωριμότερων είναι να εξηγούν τα αδιέξοδα του καταστροφικού θυμού αντί να κολακεύουν υστερόβουλα τη νεανική διαμαρτυρία.

Οι καταστροφές των δύο τελευταίων εβδομάδων απέδειξαν πόσο εύκολα η ειρηνική διαμαρτυρία εκφυλίζεται σε όργιο βίας, καθώς ο πήχυς της αυθαιρεσίας μετατοπίζεται όλο και πιο πέρα. Ο νέος πολλοστός γύρος καταλήψεων σχολείων και πανεπιστημίων μάς θύμισε πόσο σκοταδιστικό και παράλογο παραμένει το ρεπερτόριο της νεολαιίστικης διαμαρτυρίας, αφού εκδηλώνεται πάντοτε εις βάρος του μόνου θεσμού (της δημόσιας παιδείας) που μπορεί να δώσει ευκαιρίες καλύτερης ζωής σε όσους δεν είχαν την τύχη να γεννηθούν με ένα χρυσό κουτάλι στο στόμα. Η επαύριον μάς απειλεί με ακόμα χειρότερη δημόσια εκπαίδευση, ακόμα πιο αγριεμένη αστυνομία, καταρρέουσα οικονομία και γενικευμένη κοινωνική έκρηξη. Τότε θα ολοκληρωθεί ο φαύλος κύκλος και θα εκπληρωθεί το όραμα των καταστροφέων με τις κουκούλες.

* Ο κ. Γ. Παγουλάτος διδάσκει στο υπό κατάληψη Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.